عوامل موثر بر خلاقیت

عوامل موثر بر خلاقیت

محیط و خلاقیت

در مورد نقش محیط در ایجاد رفتار خلاق می توان چهار حالت را در نظر گرفت

1-هوش ضعیف +محیط ضعیف (فرد ضعیف)

2- هوش ضعیف +محیط خوب (فرد زیر متوسط )

3-هوش بالا +محیط خوب (فرد متوسط )

4-هوش بالا +محیط خلاق (فرد خلاق )

حالت اول

اگر هوش ضعیف داشته باشید نمی توانید به مراحل عالی ذهنی برسید واگر محیط هم ضعیف باشد ضعیف باقی خواهید ماند

حالت دوم

اگر هوش وتوانمندی ذهنی ضعیف داشته باشید ونتوانید به مراحل عالی آن برسید محیط خوب می تواند بعضی از توانمندی های شما در حد کم پرورش دهد

حالت سوم

اگر دارای بهره هوشی 120به بالا باشید اما در محیطی ضعیف ,چه از نظر مادی (اما فراهم کردن کوچک ترین امکانات برای شما نباشد)وچه از لحاظ فرهنگی قرار بگیرید .مسلما چنین محیطی انگیزه پیشرفت در شما ایجاد نخواهد کرد ورفتارهای خلاقتان را سرکوب خواهد کرد در چنین محیطی اگر هم فردی فعال باشید به فردی متوسط از لحاظ خلاقیت تبدیل خواهید شد

حالت چهارم

اگر هوش بالا داشته باشید ودر محیطی مناسب چه از لحاظ مادی وچه از نظر فرهنگی قرار بگیرید همان خواهید شد که بایدبشوید .البته یک نکته فراموشی کرد ,بعضی از افراد در زندگی خود با فقر مادی شدید روبه رو بوده اند ,اما از لحاظ فکری جرقه هایی در ذهنشان زده شد که از آنان افرادی بسیار خلاق ساخته شد طبیعی است که محیط در پرورش خلاقیت نقش بسیارمهمی دارد اما عامل صد در صد پرورش خلاقیت نیست .اگر محیط مناسب باشد فرد رفتارهای خلاق بیشتری را از خود بروز می دهد

برای ایجاد رفتار خلاق باید محیطی مناسب ومساعد فراهم نمود که فرد را تشویق کند البته نه تشویق های دروغین

محیط خلاق باید چنان جایی باشد که فرد بتواند تجربه کند ,ریسک نماید واز اشتباه کردن نترسد در چنین محیطی خانواده بعد جمع مدرسه سپس جمع دوستان و همین طور محیط های شهری ,استانی وکشوری باید این فضا را برای شخص فراهم نمایند

اگر در محیط خانواده ترس داشته باشید که اگر حرفی بزنید یا کاری انجام دهید تحقیرتان خواهند کرد به طور قطع میل به رفتارهای خلاق در شما سرکوب خواهد شد ودیگر ابراز وجود نخواهید کرد وبه تدریج استعداد بالقوه خود را در محیط خانواده از بین خواهید برد

اتمسفر

در مورد محیط مساعدی که بتوانید در آن به راحتی دست به رفتار خلاق بزنید باید چندین جو در نظر بگیرید :

ترکیب یک محیط خلاق واستفاده مداوم از روش های خلاقیت ,می تواند کمکی بزرگ برای رشد یک فرد یا گروه باشد .اتمسفر خلاقیت که ما امروزه به وجود می آوریم ,در آینده فرد یا افراد یک گروه راتحت تاثیر خود قرار می دهد

یک محیط مساعد باید سه اتمسفر زیر رابرای فرد فراهم نماید :

1-اتمسفر عاطفی 2-اتمسفر روانی – عقلانی 3-اتمسفر فیزیکی – مکانی

اتمسفر عاطفی

اگر جو وفضای عاطفی برای فردی که قصد دارد مراحل خلاقیت را خیلی سریع طی کند مساعد نباشد فراهم بودن شرایط فیزیکی وعقلانی -روانی بی فایده خواهد بود

منظور از اتمسفر ,جو یا فضای عاطفی ,جوی است که فرد احساس امنیت کند وبتواند به راحتی به محرک خای فیزیکی وعقلانی واکنش مطلوب نشان دهد که از طرف محیط به او داده می شود

محیط باید بتواند احساس اعتماد واطمینان در فرد ایجاد کند تا او بتواند خیلی راحت به کوشش وفعالیت خود ادامه بدهد توجه داشته باشید که اعتماد واطمینان مثل واکسن نیست که به فرد تزریق شود تا در برابر بیماری های روانی مصون بماند

شرط لازم برای به وجود آوردن اعتماد این است که مثلا در خانواده مرتب آن رانشان دهیم وتقویت کنیم که به خصوص برای تازه کاران رفتارخلاق بسیار ضروری است

مورد دیگر اینکه فرد همیشه با خودش وبا معیارهای عقلی سنین خود سنجیده شود نه اینکه بخواهیم یک دانش آموز دبیر ستانی خلاق را با یک دانشمند خلاق مقایسه کنیم وکارش را بس ارز تلقی کنیم در کل اینکه جو عاطفی باید بهداشت روانی فرد را تضمین کند

اتمسفر عقلانی

فرد در فضای عقلانی مطلوب برای یادگیری بیشتر برانگیخته می شود در اوانگیزه ایجاد می شود وفقط به اطلاعات تخصصی بسنده نمی کند وسعی دارد مفاهیم بیشتری فراتر از تخصص ورشته خود بیاموزد

فضای عقلانی مطلوب فرد رااز هر نظر آماده می کند تا استعداد های با لقوه اوشکوفا شود چنین جوی فضاهای متعدد برای او ایجاد می کند فضای ریاضی ,موسیقی ,ادبیات ,هنر وفضاهای دیگر که جهت هایی را برای آینده اوتعیین می کند

اتمسفر فیزیکی

اتمسفر فیزیکی خلاق تا آنجا که بتواند نیازهای یک فرد را برای کوشش خلاق فراهم می کند مانند امکانات مناسب کتابخانه ,کتاب های مرجع مورد نیاز وسایل آزمایشگاهی وتمام امکاناتی که فرد خلاق بتواند از آن به در ستی استفاده کند افرادی که میل خلاقیت دارند اگر فضای فیزیکی مناسب نداشته باشند نمی توانند استعداد های خود را بروز دهند اتمسفر فیزیکی شامی اتاق مطالعه ,محیط علمی مناسب ,محیط خلاق دانشگاهی و….است

پشتکار و خلاقیت

هیچ پدیده ای را در زمینه نوآوری وخلاقیت نمی توان جانشین پشتکار ,مداومت ,اصرارکرد حتی استعداد جانشین آن نمی شود

دنیا مملو از افراد ناموق با استعداد وسر شار از نابغه های سست وتنبل است .نبوغ هم جانشین آن نمی شود فقط پشتکار واراده در خلاقیت نقش مهم دارند

شعار اصرار ومداومت به خرج دهید همواره به خلاقیت های ارزنده منجر شده وخواهد شد .چرا پشتکار اهمیت زیادی دارد ؟زیرا بیشتر نظریه های خلاق بدون پشتکار نتیجه اش صفر بوده وبه دلیل مداومت نداشتن در نظر یه پردازی بیشتر به شکست انجامید ه اند

پشتکار یعنی انجام دادن هر تعهد ,تلاش وکوشش ,پیگیری داشتن ,با وجود موانع ومشکلات هدفی را به طور دائم وخستگی ناپذیر ادامه دادن .قلب وروح فلسفه خلاقیت ادیسون عبارت از پشتکار بود ادیسون به شانس اعتقاد زیادی نداشت ,اما به پشتکار اهمیت بسیار زیادی می دارد

اغلب افرادی که در زمینه نظریه جویی فعالیت می کنند اغاز گران خوب ودر تمام کننده های خوبی نیستند انجا که باید مداومت واصرار وپشتکار به خرج دهند دست از کار می کند وخیلی زود ناامید می شوند

نکته ای را باید متذکر شد وآن اینکه در کار باید مرز بین مداومت ولجاجت غیر منطقی را مشخص کرد بعضی از افراد چون نمی توانند این مرز را تعیین کنند لجاجت وسرسختی بیهوده خود را پشتکار ومداومت می نامند از خود دفاع می کنند وخودرا فریب می دهند

بنابراین پدیده ای خلاق به وجود نخواهد آمد مگر آنکه با پشتکار توام شده باشد


پاسخی بگذارید

بستن منو
×
×

سبد خرید